Lezenswaardig
EEN SCHREEUW
Op 4 mei jongstleden waren wij als predikanten van het cluster Den Haag-Zuidwest bijeen in het klooster van Westmalle (België). Dit klooster behoort tot de orde van de Trappisten, een orde die uitgaat van de stilte. Op bordjes worden de gasten dan ook voorgehouden om de stilte te respecteren. 'Dit is een huis van stilte' staat er geschreven. Maar stilte kan soms doorbroken worden.
Stilte
Stilte kan rust geven, sommige mensen zoeken dit juist op en oefenen zich hierin via meditatie en
yoga. Ook in de liturgie van onze kerkdiensten vind je steeds vaker een moment van stilte, van
bezinning, om voor de dienst je te bezinnen op wat er komen gaat. Maar in de stilte kan je ook
jezelf tegenkomen en dat maakt dat andere mensen het uit de weg zullen gaan. Omdat ze niet goed
weten hoe ze gaan reageren in een periode van (verplicht) stil zijn. Stil zijn moet je leren.
De Damschreeuwer
Wij hoorden pas een dag later dat de dodenherdenking op 4 mei op de Dam chaotisch was verlopen.
Een man had daar de plechtigheid en de twee minuten stilte verstoord met een schreeuw, wat
dramatische gevolgen had. Omstanders raakten in paniek en er vielen velen gewonden. Deze man die
sindsdien omschreven wordt als de 'Damschreeuwer' of gewoon 'De schreeuwer' had op een ongewone
manier de stilte doorbroken. Nu eens geen afgekorte naam, zoals bij criminelen gebeurt, maar zijn
daad staat centraal. Zijn schreeuw kwam op een verkeerd moment.
Edward Munch
Het deed mij direct denken aan het beroemde schilderij 'De schreeuw' (Skrik) van de Noorse
schilder Edward Munch (1863-1944). Hij schilderde enkele van deze schilderijen in 1893. Ze zijn te
zien in de National Galerie in Oslo. Het kreeg nog meer bekendheid door de kunstroof van het
schilderij in 1994. Gelukkig dook het doek spoedig weer op. Het laat ons een persoon zien die op
een brug staat, zijn smalle lange handen heeft hij langs zijn kale hoofd geheven. Zijn mond heeft
hij wijd open en de paniek zie je in zijn ogen terug. Hij schreeuwt het uit. Veel indruk maakt ook
de avondlucht achter hem, die met rode, oranje en gele tinten is weergegeven. Munch zegt hier zelf
over dat hij het schilderde op een moment dat hij moe en ziek was en dit beeld in de lucht zag. De
wolken die zich tot bloed kleurden, de wolken die huilden. Er ging een schreeuw door de natuur en
hij vereenzelvigde zich met die schreeuw. De natuur liet hem zien hoe hij zich in diepe nood
voelde.
Een schreeuw in de Bijbel
Ook in de Bijbel komen we het schreeuwen tegen. Daar gaat het vooral om de schreeuw om bevrijding.
De Israëlieten schreeuwden het uit tot God, toen ze gebukt ging onder hun dwangarbeid in Egypte.
'En hun hulpgeroep steeg op naar God.' Hun geschreeuw had effect, ze werden na verloop van tijd
bevrijd.
Ook de leerlingen van Jezus kenden het gevoel van hulpeloosheid. Ze raakten in paniek, toen ze
iemand over het meer naar hen toe zagen komen (Mat. 14: 26-27) Het bleek Jezus zelf te zijn en hij
stelde hen gerust door hen aan te spreken 'Ik ben het, wees niet bang.' Maar ook van Jezus zelf
horen we de noodkreet als hij aan het kruis vanuit de diepte het uitschreeuwt: 'Mijn God, mijn
God, waarom hebt u mij verlaten?' (Mat. 27: 46), woorden uit Psalm 22 waarin de grote nood en de
verlatenheid doorklinkt.
Die schreeuw klinkt ook van een blinde man (Luc. 1: 39-43). Jezus is aanwezig in de stad en wil
hem voorbij lopen, maar de naamloze man grijpt zijn kans en schreeuwt hem toe: 'Jezus, Zoon van
David, heb medelijden met mij.' Opvallend is de reactie van de omstanders, zij snauwen hem toe dat
hij moet zwijgen. Daarom schreeuwt hij nogmaals 'Zoon van David, heb medelijden met mij.'
'Eleison', staat er, 'ontferm U over mij.'
Kyriegebed
Elke zondag beginnen wij de dienst met het Kyriegebed: Kyrie eleison (Heer ontferm U). We bidden
steeds weer voor de nood van de wereld, de nood van onze medemensen, de nood van onszelf.
Schreeuwen, roepen is niet iets vreemds, het kan een diepe emotie zijn. Het is dan een uiting van
in nood zijn, van een overmand worden door een overweldigend verdriet of pijn, van je innerlijk
gekwetst weten. De wereld in nood is een wereld die roept om vrede, om veiligheid, om
rechtvaardigheid en verbondenheid. Een schreeuw kan de wereld veranderen, zo bleek weer op 4 mei.
Negatief doordat er paniek ontstond. Maar een schreeuw dat het zo niet langer gaat kan ook
positief werken. Je breekt ergens doorheen, het stil zwijgen wordt doorbroken. Er zullen nog
steeds mensen zijn die in eenzaamheid hun eigen verdriet doorstaan, omdat ze weinig mensen om zich
hen hebben. Daarom ook willen wij gemeente van Christus zijn. Wij willen er zijn voor mensen,
luisteren en meegaan op een soms zo moeilijke weg in het leven. Net als Jezus ons voorgegaan is,
mogen ook wij met ontferming en mededogen met elkaar omgaan. Juist in de vakantietijd kunnen
mensen eenzaam zijn, als het stil is omdat velen weggegaan zijn en zij thuis blijven. Een ander
zoekt in zijn vakantie juist de stilte op om te ontspannen van een drukke werktijd. Het is goed om
elkaar ook in deze tijd in het oog houden.
Ds. Nel van Dorp
Vorige hoofdartikelen kunt u hieronder lezen:
Vooruitblik op een terugblik (juni 2010)
Tot vrijheid geroepen (mei 2010)
Kan een stille week druk zijn? (april 2010)
Van Lijdenstijd naar Veertigdagentijd (maart 2010)
Een voorgoed begonnen begin (februari 2010)
Een bijna vergeten geschiedenis (januari 2010)
Je moet in donkere dagen niet te snel om licht vragen (december 2009)
Maar hoe dat zal zijn in het hiernamaals? (november 2009)
Nauwe samenwerking in Den Haag-Zuidwest (oktober 2009)
Wij geloven (september 2009)
Vensters (juli / augustus 2009)
Hoe spectaculair werkt de Heilige Geest? (juni 2009)
Je mag me altijd bellen … (mei 2009)
Uit de doden opstaan (april 2009)
Toen kwam Christus de Tijger (maart 2009)
Hoe dan ook Calvinist (februari 2009)
De Nieuwe Bijbelvertaling beproefd (januari 2009)
Wie speelt God dit jaar in het kerstspel? (december 2008)
Achteraf (november 2008)
Wie ben ik eigenlijk? (oktober 2008)
Onderweg met Paulus (september 2008)
Geloven in een God die niet bestaat (juli / augustus 2008)
Levensparels (juni 2008)
Vluchten kan niet meer (mei 2008)
Onderweg van Pasen naar Pinksteren (april 2008)
Grenzeloze liefde (maart 2008)
Veertig dagen nog tot Pasen … (februari 2008)
Een kerk van blijvende waarde? (januari 2008)
Dringen bij een lege kribbe… of: De geboorte van de mens (december 2007)
Christelijk geloof in deze tijd (november 2007)
Heer onze Heer, hoe bent U aanwezig? (oktober 2007)
Wat geloven wij eigenlijk? (juni 2007)
Weerbaar en weerloos (maart 2007)
Geef ons heden ons dagelijks brood (februari 2007)
Gemeente rondom het Woord? (januari 2007)
De meest singuliere gave (december 2006)
www.pastoralediensten.nl (november 2006)
Tussen Vredeszondag en Israëlzondag (oktober 2006)
Aan het begin van het nieuwe seizoen (september 2006)
Van Pèsach naar Pasen (juli / augustus 2006)
Nieuw evangelie ontdekt (juni 2006)
Copyright © 2005-2011 Bosbeskapel