Lezenswaardig
Uithuilen en opnieuw beginnen
Vandaag heb ik de liturgie samengesteld voor mijn afscheidsdienst. Die komt nu wel heel dichtbij. Ik kan het nu niet langer voor mij uitschuiven. Het is nu onontkoombaar. En daarmee komen dubbele gevoelens op, dat kunt u zich wel voorstellen. Ik kijk uit naar een vrijheid die lonkt, maar ik voel ook de pijn van het loslaten. Dat gaat mij niet zo makkelijk af. Ik ben niet voor niets 28 jaar in Den Haag gebleven. Het verhaal van Abram die geroepen wordt om naar een onbekend land te gaan, behoort tot mijn favorieten, maar intussen ben ik diep geworteld gebleven in mijn vertrouwde omgeving. Ik hecht me kennelijk sterk aan mensen. En ik weet, dat die gevoelens wederkerig zijn.
Waarom vervroegd eruit?
Dat maakt het afscheid nemen moeilijk. Ik word zelfs 's morgens vroeg om een uur of vijf dikwijls wakker met onrust in mijn hoofd, terwijl ik zo'n goede slaper ben. Ik ontkom niet aan het gevoel mensen voor wie ik jarenlang iets heb proberen te betekenen, in de steek te laten. En dat gevoel wordt versterkt als zij mij erop wijzen dat ik toch nog anderhalf jaar had kunnen blijven. Ja, dat had gekund, maar toen ik tien jaar geleden besloot om in Den Haag te blijven, heb ik tegelijk besloten niet tot mijn vijfenzestigste door te gaan.
Achtentwintig jaar predikant zijn in dezelfde gemeente vraagt echt heel veel. De angst blijft je bij dat mensen op een bepaald moment op je uitgekeken raken. Blijf je wel voldoende origineel en creatief zodat preken blijven inspireren? Heb je wel voldoende in huis om weer een nieuw programma te maken met onderwerpen die verrassen ? Je moet vermijden om stokpaardjes te gaan berijden. En je wilt niet terugvallen op oud materiaal en de verleiding weerstaan om een oude preek uit de kast te pakken. Dat heb ik ook bijna nooit gedaan en als ik het deed, kwam er toch weer iets nieuws uit.
Een tour de force
Velen hebben mij gezegd, dat ik die angst niet hoefde te hebben. En toen ik na mijn jubileum thuiskwam op een roze wolk, besefte ik dat ook. Ik ga dus weg op een moment dat we op elkaar niet uitgekeken zijn, dankbaar voor de vele goede jaren dat ik hier heb mogen werken en voor de hechte banden die tussen ons gegroeid zijn. Die banden blijven veel voor mij betekenen. Het zal niet zijn: "uit het oog uit het hart". Dan kan ook niet, want wij blijven onder u wonen en zullen elkaar dus blijven ontmoeten. Maar ik zal voor die verbondenheid een andere vorm moeten vinden, want ik ben niet langer uw pastor. Dat zal voor mij wel een tour de force worden en voor u misschien ook. Het heeft iets tegennatuurlijks. Je wilt en kunt die band niet doorsnijden maar je mag ook niet op de oude voet doorgaan. Tot de gedragscode van predikanten behoort dat je een opvolger niet voor de voeten moet lopen en dat geldt ook voor de bijstand in het pastoraat die tijdelijk waarneemt.
Wat ga je doen?
Ik ben dus weg als dominee en begin aan een nieuwe levensfase. Daar heb ik ook veel zin in. "Wat ga je doen?" vragen velen mij, waarop ik vrolijk roep: "Eerst een jaar niets!" Even geen verplichtingen en dan vooral niet 's avonds. Als ik nu een avond vrij heb en thuis ben, dan geniet ik daar zo van, dat ik tegen Mariette zeg: "Het is niet normaal dat ik zo geniet van zomaar een avond thuis." Kennelijk ben ik daar heel erg aan toe na 36 jaar avond in avond uit voor de kerk op pad te zijn geweest. U hebt in het interview met Ida Terluin kunnen lezen dat Mariette er niet erg naar uitkijkt dat ik 's avonds thuis ben en dat moment zelfs angstig dichtbij ziet komen. Die vrije avonden behoorden niet tot de huwelijkse voorwaarden. Daar zal ze aan moeten wennen. Maar ik verheug me erop - en ik kan u wel zeggen: zij ook, dat we meer tijd voor elkaar zullen hebben. En op elkaars lip zullen we niet gaan zitten.
Een sabbatsjaar
Maar wat ga je dan doen? De meesten kunnen zich niet goed voorstellen dat ik niets ga doen. Mijn zoon maakt zich zorgen over mij en is bang dat ik in een gat val. Nu ben ik natuurlijk niet van plan op een stoel te gaan zitten en passief te blijven. Dat kan ik inderdaad niet. Ik zal er veel op uitgaan naar buiten, wandelen en fietsen, de natuur in. Als het 's morgens mooi weer is, denk ik nu: straks ga ik gelijk 's morgens op pad. Bewegen, lichamelijk actief zijn. Dat schept ook ruimte voor de geest. Ruimte voor reflectie ook. Ik wil graag een 'sabbatical', een sabbatsjaar om tot rust te komen. Een jaar waarin ik het leven op mij af laat komen. Ik wil het even niet zelf regisseren, maar me door het leven laten verrassen. Ik zie wel wie of wat er op mijn weg komt. Ik hecht aan deze uitdrukking en aan het woord roeping. We hebben ons leven en onszelf niet helemaal in de hand. In mensen die we onderweg ontmoeten, kan God een beroep op ons doen. Je leeft niet voor jezelf. En op je 63ste is het najagen van het Zwitserleven gevoel echt niet mijn ideaal. Een beetje leven als God in Frankrijk is prima, maar dat houdt wel weer een keer op. Ik ga op zoek naar een nieuwe levensroeping. Dat lijkt mij spannend. Maar eerst neem ik de tijd om tot mezelf te komen en een tussenbalans op te maken. Ik ga mijn levensverhaal schrijven. Voor mijn kinderen en voor mezelf. Waar kom ik vandaan? Waar sta ik nu? En waar ga ik heen? Hoe heb ik mij in de loop van mijn leven ontplooid en wat heeft het leven met mij en met mijn geloof gedaan? En wat is mijn drive, mijn diepste levensmotivatie? Waaraan ontleen ik inspiratie. U hoort wel: dat wordt geen jaar niets doen, maar een jaar waarin ik de ruimte zoek en een nieuwe start wil maken. Even geen verplichtingen, behalve één. Op woensdag rijd ik naar Alkmaar om op mijn twee kleinzonen, Ruben en Coen, te passen. Daar kan ik mij het meest op verheugen.
Tot slot. Bij mijn afscheidsdienst zullen we voor de zegen een lied zingen met als refrein: Ga met God, Vaya con Dios en à Dieu. Een sprankelende melodie, die in je hoofd blijft nazingen, een vrolijke noot tot slot. Dat is toch om vrolijk van te worden, dat je elkaar dat mag toezingen. We kijken niet alleen met heimwee om, maar ook met gespannen verwachting vooruit.
Ds. Jan Eikelboom
Vorige hoofdartikelen kunt u hieronder lezen:
Geen directe lijn tussen God en de werkelijkheid (mei 2011)
Over beeldvorming gesproken (april 2011)
Versleten beeld (maart 2011)
De stad van goud die God ons bouwt (februari 2011)
Beter iets moois te moeten verliezen dan het nooit gehad te hebben (januari 2011)
De hemel op aarde (december 2010)
In leven en sterven geborgen bij God (november 2010)
Rust en regelmaat (oktober 2010)
Kerk Binnenstebuiten (september 2010)
Een Schreeuw (juli / augustus 2010)
Vooruitblik op een terugblik (juni 2010)
Tot vrijheid geroepen (mei 2010)
Kan een stille week druk zijn? (april 2010)
Van Lijdenstijd naar Veertigdagentijd (maart 2010)
Een voorgoed begonnen begin (februari 2010)
Een bijna vergeten geschiedenis (januari 2010)
Je moet in donkere dagen niet te snel om licht vragen (december 2009)
Maar hoe dat zal zijn in het hiernamaals? (november 2009)
Nauwe samenwerking in Den Haag-Zuidwest (oktober 2009)
Wij geloven (september 2009)
Vensters (juli / augustus 2009)
Hoe spectaculair werkt de Heilige Geest? (juni 2009)
Je mag me altijd bellen … (mei 2009)
Uit de doden opstaan (april 2009)
Toen kwam Christus de Tijger (maart 2009)
Hoe dan ook Calvinist (februari 2009)
De Nieuwe Bijbelvertaling beproefd (januari 2009)
Wie speelt God dit jaar in het kerstspel? (december 2008)
Achteraf (november 2008)
Wie ben ik eigenlijk? (oktober 2008)
Onderweg met Paulus (september 2008)
Geloven in een God die niet bestaat (juli / augustus 2008)
Levensparels (juni 2008)
Vluchten kan niet meer (mei 2008)
Onderweg van Pasen naar Pinksteren (april 2008)
Grenzeloze liefde (maart 2008)
Veertig dagen nog tot Pasen … (februari 2008)
Een kerk van blijvende waarde? (januari 2008)
Dringen bij een lege kribbe… of: De geboorte van de mens (december 2007)
Christelijk geloof in deze tijd (november 2007)
Heer onze Heer, hoe bent U aanwezig? (oktober 2007)
Wat geloven wij eigenlijk? (juni 2007)
Weerbaar en weerloos (maart 2007)
Geef ons heden ons dagelijks brood (februari 2007)
Gemeente rondom het Woord? (januari 2007)
De meest singuliere gave (december 2006)
www.pastoralediensten.nl (november 2006)
Tussen Vredeszondag en Israëlzondag (oktober 2006)
Aan het begin van het nieuwe seizoen (september 2006)
Van Pèsach naar Pasen (juli / augustus 2006)
Nieuw evangelie ontdekt (juni 2006)
Copyright © 2005-2011 Bosbeskapel