Kerkbeheer
Geschiedenis
Lees hier meer over de lange geschiedenis van de Petrakerk en de Johanneskapel.
De Bosbeskapel in in 2002 ontstaan uit de fusie van de Gerformeerde Petrakerk- en de Hervormde Johanneskapel gemeente
Petrakerk
Tekst Petrakerk
Johanneskapel
Korte geschiedenis van de bouw en de inrichting van de Bosbeskapel
1. Inleiding
De Bosbeskapel, de kerk van de protestantse wijkgemeente rond de Vruchtenbuurt en de Notenbuurt,
werd -onder de naam Johanneskapel- in gebruik genomen op 23 februari 1959.
De Johanneskapel bood toen onderdak aan de Hervormde wijkgemeente XXII. Deze wijk was in 1943
gevormd omdat de wijk rond de aan de Laan van Meerdervoort gelegen Bethlehemkerk voor één
predikant te groot werd. Er is lang naar de kapel uitgezien. Vanaf 1944 was de Hervormde
wijkgemeente XXII bijeengekomen in een winkelpand aan het Abrikozenplein 32. Tegenwoordig is hier
een supermarkt gevestigd.
In de jaren tachtig van de vorige eeuw kwam in het kader van het Samen op Weg proces geleidelijk
een groeiende samenwerking tot stand tussen de Hervormde wijkgemeente Johanneskapel en de
Gereformeerde Petrakerkgemeente. Na een langdurige en intensief overleg werd besloten als
wijkgemeente van de - toen nog in oprichting zijnde - Protestantse Kerk Nederland verder te gaan
in de Johanneskapel. Na een grondige renovatie van het kerkgebouw werd de naam gewijzigd in
Bosbeskapel. De eerste dienst in deze vernieuwde kapel had plaats op 10 november 2002.
2. Uiterlijk en omgeving van de kerk
De kerk is gebouwd door de architecten prof. ir. J.F. Berghoef en ir. H. Klarenbeek. Het gebouw is
opgetrokken met gele baksteen en met grijze dakpannen afgedekt. Hierdoor onderscheidt de kerk zich
van de omliggende woningen die worden gekenmerkt door donkerder baksteen en rode dakpannen.
Staande voor de hoofdingang zijn drie bouwblokken te onderscheiden. Links de kosterswoning. In het
midden een laag gehouden tussenstuk waarin zich de hal, de keuken en de gemeentezaal bevinden.
Rechts is een hoger gedeelte zichtbaar met aan de bovenzijde de kerkzaal en daaronder tot een 80
centimeter onderstraatniveau een aantal lokalen voor gespreksgroepen, jeugdwerk e.d.
In deze opzet roept het gebouw associaties op met de vorm van een 16e eeuws Spaans galjoen,
bestaande uit een laag middendek een iets hogere achtersteven en een groot en hoog voordek. Dit
voordek wordt niet bekroond door een boegbeeld maar door een boogvormig wit klokkenhuisje met één
luidklok. De klok werd gemaakt door de firma Van Bergen in Heiligerlee. Het randschrift op de klok
is ontleend aan een uitspraak van de apostel Paulus in 1 Tessalonicenzen 5: 24 'Die u roept, is
getrouw'.
Tuin
Een belangrijk nieuw element in het aanzicht van de Bosbeskapel wordt gevormd door de fraaie
achter de kerk gelegen tuin. Tot aan de renovatie in 2002 lag hier een strook braak liggend, wild
begroeid, terrein begrensd door een brede sloot en een kerkhof. Tijdens de verbouwing van de kapel
heeft een groep enthousiaste vrijwilligers een Tuincommissie gevormd. Na hard werken is een tuin
ontstaan die midden in een drukke woonwijk een oase van rust vormt. Van half april tot medio
oktober is de tuin op woensdagmorgen tijdens een koffie-inloop voor belangstellenden geopend.
Tekst bij hoofdingang
Wanneer we de kerk naar binnen willen gaan zien we dat rechts van de hoofdingang op de muur een
tekst van de evangelist Johannes is aangebracht.
'Wie God liefheeft moet ook zijn broeder
liefhebben' (1 Johannes 4: 21).
Deze tekst koos ds. J. van Woerden voor de laatste dienst in het wijkgebouw aan het Abrikozenplein
op 22 februari 1959. Na afloop van deze dienst werd de gedenksteen in de muur van de Johanneskapel
onthuld.
3. Ontmoetingsruimte, gemeentezaal, benedenruimte en ingang kerkzaal
Via een kleine hal komen we in de ontmoetingsruimte. Zondag na de kerkdienst zijn de gemeenteleden
hier informeel bij elkaar om koffie te drinken en met elkaar van gedachten te wisselen.
Buffet annex keuken
In de ontmoetingsruimte valt onmiddellijk het buffet annex keuken op. Toen de renovatieplannen
werden gemaakt was vernieuwing van de keuken en de bijbehorende apparatuur een belangrijke wens
van de leden van het maaltijdproject 'Samen aan Tafel'. Op vrijdagavond wordt aan bewoners van de
wijk de mogelijkheid geboden om voor een geringe vergoeding deel te nemen aan een gezamenlijke
maaltijd. Op deze wijze kunnen buurtbewoners elkaar leren kennen. Een zestal kookgroepen, gevormd
door vrijwilligers uit de kapel, maakt bij toerbeurt deze maaltijden gereed.
Glas-in-loodraam
Binnenkomend in de ontmoetingsruimte zien we aan de achterzijde voor het rechter raam een klein
glas-in-lood raam. In dit raam is de volgende voorstelling uitgebeeld. Het oog links boven geeft
God weer die neerkijkt op de wereld. Het kruis is uit het midden van de cirkel (de wereld) gezet.
Dit geeft aan dat de relatie tussen God en de wereld uit het evenwicht is. Er is door middel van
een streep een verbinding gelegd tussen het kruis en de wereld in de richting van het oog. Het
kruis geeft hoop op herstel van de verbinding tussen God en de wereld.
Dit glas-in-loodraam is een geschenk dat leden van de van de protestantse gemeente uit Praag
tijdens een bezoek aan Den Haag in 1997 aan de Petrakerkgemeente hebben aangeboden. Beide
gemeenten onderhielden vele jaren een partnerschap. In 2002 is dit raam meegenomen naar de
Bosbeskapel.
Gemeentezaal
Links van de ontmoetingsruimte bevindt zich de gemeentezaal. Na de renovatie is deze ruimte
aanzienlijk lichter geworden onder meer door het plaatsen van vier deuren met een wand van glas.
Aan de buitenzijde van deze deuren bevindt zich een Frans balkon. Via een schuifwand kunnen de
gemeentezaal en de ontmoetingsruimte in de hal tot een ruimte worden gemaakt.
Bij binnenkomst in de gemeentezaal zien we aan de linkermuur vier kleine wandkleden. Deze kleden
die de vier jaargetijden symboliseren, zijn gemaakt door het gemeentelid Joke Oppedijk van Veen.
In 2005 heeft zij deze kleden aan de Bosbeskapel overgedragen.
Traplift en benedenruimte
Terugkomend in de ontmoetingsruimte steken we over naar de andere kant. Aan de onderzijde van de
trap passeren we de links en rechts gelegen toiletten en komen dan voor een traplift naar de
benedenruimte.
Deze traplift is in 2009 in gebruik genomen. De flexibele treden van deze lift kunnen door middel
van een druk op de knop aan elkaar worden geschoven tot een platform. Dit platform kan als een
lift naar beneden en naar boven bewegen. Op deze wijze is de benedenruimte gemakkelijk toegankelijk
voor rolstoelgebruikers.
De inrichting van de benedenzalen is bij de renovatie gehandhaafd. Aan de linkerzijde ligt de
ruimte voor de kinderkerk en de crèche. Rechts zijn een tweetal vergaderzalen. In de voorste zaal
komt de kerkenraad bijeen. De achterste zaal is door de inrichting met stoelen langs de wand
geschikt voor gespreksgroepen.
Foto 7 vergaderruimte (bijlage)
Foto 8 huiskamer (bijlage)
Grote lift
Terugkerend naar het midden van de ontmoetingsruimte zien we een tweetal trappen die leiden naar
de op de eerste verdieping gelegen kerkzaal. De trappen worden gescheiden door een lift. Deze
rolstoeltoegankelijke lift bied personen die slecht ter been zijn de mogelijkheid op een
ontspannen wijze naar de kerkdienst te gaan.
Stenen reliëfs
Wanneer we met de lift of de trap de kerkzaal gelegen op de eerste etage hebben bereikt zien we
links en rechts voor de ingang van de zaal twee stenen reliëfs. Deze reliëfs, gemaakt door de
beeldhouwer Matthias van Campen, zijn gepresenteerd op 16 mei 2004. Zij zijn een cadeau van de
gemeenteleden afkomstig uit de Johanneskapel en de Petrakerk als herinnering aan de start als één
verenigde gemeente na de overgang naar de vernieuwde Bosbeskapel en na de officiële samenvoeging
in de PKN.
De kunstenaar heeft dit symbolisch weergegeven in de hoofdpersonen op beide reliëfs de apostelen
Petrus, de naamgever aan de voormalige Gereformeerde Petrakerk-gemeente, en Johannes, de
naamgever van de Hervormde wijkgemeente Johanneskapel.
Op de ene voorstelling snelt de jongere Johannes op Paasmorgen Petrus vooruit naar het open graf.
Op de andere voorstelling laat Johannes Petrus voor gaan bij het binnengaan van het graf. Hiermee
wordt tot uitdrukking gebracht dat twee verschillende gemeenten elkaar voor (laten) gaan in het
geloof van de ene opgestane Heer.
4. Kerkzaal
Bij de renovatie van de kapel is in de structuur van de op de eerste etage gelegen kerkzaal geen
verandering gebracht. Wel zijn de traptreden naar het liturgisch centrum verbreed. De preekstoel,
het doopvont, de lessenaar en de tafel zijn afkomstig uit de Petrakerk. Het houten kruis aan de
wand is in bijpassende stijl gemaakt door de vader van onze oud-wijkpredikant dr. Nico den Bok.
Gedachtenishoek
De laatste jaren heeft het herdenken van overleden familieleden en bekenden binnen de wijkgemeente
in toenemende mate aandacht gekregen. Met het oog hierop is in het najaar van 2009 aan de linker
achterzijde van het liturgisch centrum een gedachtenishoek ingericht. Hier worden kleine witte
stenen neergelegd waarop de naam is geschreven van gemeenteleden die zijn overleden. Tijdens de
laatste dienst van het kerkelijk jaar eind november worden de namen van deze overledenen
voorgelezen. Vervolgens worden deze stenen geplaatst in de tuin achter de kapel. Deze herdenking
is ontleend aan de Bijbeltekst in Openbaringen 2: 17:
'Wie overwint zal ik van het verborgen manna geven en ook een wit steentje waarop een nieuwe
naam staat die niemand kent, behalve degene die het ontvangt'.
Wandkleed
Aan de muur achter het liturgisch centrum is een wandkleed geplaatst. De kleed is gemaakt door
een aantal dames uit de- toen nog- Samen op Weg-gemeente. Op 11 februari 1998 heeft de ontwerpster,
mevrouw Janny Schouten, tijdens een kerkdienst, dit kleed aan de gemeente overgedragen. Het
wandkleed bestaat uit drie delen. Thema van de voorstelling is: ontmoeting van mensen die onderweg
zijn. Centraal in het doek is een ruimte gecreëerd waar een samenkomst mogelijk is. Vanaf links-
en rechtsboven zijn paden aangegeven die naar het centrum leiden. De lijnen raken elkaar zodanig
dat een ovale vorm ontstaat die samen met de grote figuur het middelpunt van het drieluik vormt.
De uitgestoken hand dient als een uitnodigend gebaar zich te scharen rondom deze plaats. In een
woestijnachtig landschap ziet men van veraf en dichtbij figuren groepsgewijs naar de plaats van
ontmoeting begeven.
Orgel
Het orgel bevindt zich op de gaanderij tegenover de preekstoel achter in de kerk. Het orgel gebouwd
door de firma Ahrend en Brunzema te Leer (Dld.) werd op 21 december 1964 in gebruik genomen.
De dispositie is als volgt:
Hoofdwerk Borstwerk Pedaal
Praestant 8 ' Holpijp 8 ' Bourdon 16 '
Gedekt 8' Roerfluit 4' Pommer 8'
Octaaf 4' Gemshoorn 2' Schalmei 4'
Fluit 4' Octaaf 1'
Octaaf 2' Regaal 8'
Mixtuur
5. Multifunctioneel centrum
De Bosbeskapel is niet alleen op zondag voor de kerkdienst in gebruik. Ook de overige dagen zijn
er allerlei bijeenkomsten. Naast kerkelijke organisaties zijn er diverse andere verenigingen -zoals
de Weight Watchers, zangkoren e.a. die de kerk voor hun activiteiten als thuisbasis hebben. Ook
hebben er regelmatig recepties plaats voor onder meer verjaardagen en huwelijksjubilea.
Op deze wijze wil de wijkgemeente rond de Bosbeskapel niet alleen als religieus centrum
functioneren maar ook als beheerder van een multifunctioneel gebouw voor de bewoners van de
Vruchtenbuurt aanwezig zijn.
Den Haag oktober 2010 Hans van Spanning
Bronnen:
- A. van der Weel Czn, Haagse Hervormde kerken en kapellen, Amsterdam 1975, blz. 239-241
(Johanneskapel)
- Toespraak gehouden voor de I.K.O.R. microfoon op 17 mei 1959 door ds. W.G. Overbosch over de
Hervormde Johanneskapel te 's-Gravenhage, architectenbureau Berghoef/Klarenbeek, architecten B.N.A.
te Aalsmeer, gevolgd door een kanttekening van ir. W.J.G. van Mourik, architect B.N.A. en B.N.S.
(tekst aanwezig in collectie-Oppedijk van Veen
- Diverse artikelen uit 'Lopend Vuurtje', wijkblad van de protestantse gemeente Bosbeskapel
Foto's van o.a. Max Siemelink
Copyright © 2005-2011 Bosbeskapel